Nýggjasta skaldsøgan hjá Herbjørg Wassmo, Hundre år, er eitt slag av ættarsøgu, har hon skrivar søguna um langommuna Saru Susannu, sum er fødd í 1842, ommuna Elidu og mammuna Hjørdis, sum fær Herbjørg í 1942. Hetta eru gerandissøgur um kvinnulagnur í Norðurnoregi, har harðbalna lívið kravdi stóra styrkju, ikki minst av kvinnunum.

Wassmo brúkar orðingina tilverunnar krøv til menniskjað, og gerandisdagurin við nógvum børnum, sjúku, fátækradømi og aðrari neyð krevur nógv, men har eru eisini glottar av sterkum kenslum og dreymum um, at alt kundi verið so nógv øðrvísi.
Wassmo avdúkar eisini, at hon sum barn varð misbrúkt av pápanum, og hvussu hon yvirlivdi ágangin.

Herbjørg Wassmo bleiv av álvara kend við bókaraðnum um Toru, og í 1987 fekk hon Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri Hudløs himmel, sum er seinasta bókin í hesum raðnum. Seinni komu bøkurnar um Dinu, sum eisini vórðu gjørdar til filmin Jeg er Dina.

Wassmo, Herbjørg: Hundre år ( 2009). 490 síður. Norskur tekstur.

Toxic er ein harðrendur leigudrápsmaður, sum arbeiðir fyri kroatisku mafiuna í New York, men tá eitt morð miseydnast, noyðist hann at flýggja. Á flogvøllinum er hann um at verða uppdagaður og má skifta samleika. Han drepur ein mann og stjelur klæðir, pass og ferðaseðil frá honum. Soleiðis endar hann í Reykjavík sum amerikanskur sjónvarpsevangelistur, Father Friendly.

Hann átekur sær leiklutin og roynir sum longst at dylja, hvør hann er. Men fólk varnast, at alt ruggar ikki rætt, og góð ráð eru dýr, nú bæði fortíðin og kærleikin gera vart við seg.

Hallgrímur Helgason: Lejemorderens guide til et smukt hjem (2009). 222 síður.

Bókin Hypnotisøren hjá Lars Kepler fekk sera nógva umtalu í Svøríki, tá hon kom út í fjør. Ein orsøk var gitingin um, hvør fjaldi seg handan dulnevnið Lars Køpler, og tað tók langa tíð, áðrenn funnið varð fram til, at tað var rithøvundaparið Alexander og Alexandra Coelho Ahndoril, ið annars bert høvdu skrivað akademiskar bøkur.

Hin orsøkin var, at rógvið varð framundir, at vit nú høvdu fingið eina krimisøgu, ið kundi samanberast við heimskendu trilogiina hjá Stieg Larsson. Um ikki ein eftirfylgjari, so skrivað í sama stíli og kanska við møguleika at gerast nærum eins vælumtókt og tær.
Og spurningurin er so: livir bókin upp til hetta?
Høvuðspersónurin í bókini er finsktføddi kriminalkommiserurin Joona Linna. Samstundis sum nærum ein heil familja verður myrd á ógvusligan hátt, verður ein drongur burturfluttur. Trupulleikar eru í hjúnalagnum hjá foreldrunum hjá dronginum, og pápin, læknin Erik Maria Bark, verður noyddur at nýta kynstur sítt sum hypnotisørur fyri at hjálpa kriminalkommiserinum við fyrra málinum, samstundis sum leitað verður eftir dronginum.
Bókin er rættiliga ógvuslig í lýsingini av drápunum, og illgerðarfólkini eru eisini lýst sera svart-hvítt. Tað letur ikki til, at tey hava nakrar góðar eginleikar.
Tó, høvuðspersónurin, kriminalkommiserurin, kundi verið áhugaverdur at fylgt í møguligum framhaldi av hesi bók, um rithøvundarnir duga at tóna niður ræðuleikarnar og teir óndu høvuðspersónarnar.

Lars Kepler: Hypnotisøren (2009). 584 síður.

Stutt undan fyrra aldaskifti kemur ein nýlærdur prestur, 24 ára gamal, til landið, beint sum ein nýggj og øðrvísi tíð tekur seg upp. Presturin er langabbi høvundans.
Í havsins hjarta er um tíðina frá jólafundinum gjøgnum tjóðskaparrørslu, heimsbardaga, fólkaatkvøðu, kalda kríggið og stóra skrædlið fram til fólkafundin á Slættaratindi. Ein søga um vónir og vónbrot í hundrað ár, sæð við eygunum hjá einum, sum er heima og burturi í senn, eygleiðari, droymari og samstundis luttakari.

Gunnar Hoydal: Í havsins hjarta (2007). 517 síður.

Í Vestmanna-oyggjunum eru fornfrøðingar farnir at grava nøkur hús út, sum hava staðið undir í øsku síðani eldgosið í 1973. Markús Magnússon hevur sett seg í samband við advokatin Thóru Gudmundsdóttir. Hann vil vera fyrstur niður í kjallaran í húsinum, har hann og familja hansara búðu, tí har er okkurt, hann skal hava fatur á, áðrenn fornfrøðingarnir sleppa framat.

Við hjálp frá Thóru er hann fyrstur niðri í kjallaranum, har hann finnur tað, hann leitar eftir, men har liggja eisini trý lík. Markús verður handtikin, mistonktur fyri at hava samband við morðini. Samstundis verður ein vinkona hjá honum funnin myrd, og her er hann eisini undir illgruna fyri at hava ein leiklut.

Hetta er 3. bókin hjá Yrsu Sigurðardóttir, ið er umsett til danskt. Bókasavnið hevur hinar báðar, Det tredje tegn og Den der graver en grav, allar við sakføraranum Thóru Gudmundsdóttir sum høvuðspersóni. Bøkurnar kunnu lesast hvør sær.

Yrsa Sigurðardóttir: Aske (2009). 413 síður.

Í leguni Marienfelde nærhendis Berlin verða fólk, sum eru flýdd úr Eysturtýsklandi, savnað, meðan myndugleikarnir kanna teirra viðurskiftir. Vit hoyra um lagnurnar hjá fýra persónum, sum hittast í leguni. Nelly Senff, sum er jødi, er komin við tveimum børnum. Myndugleikarnir halda hana vera illgrunasama, og børnini verða happað í skúlanum.

Polska kvinnan Krystina, sum er cellistur, hevur selt ljóðførið fyri at kunna flýggja vesturum saman við tí gamla pápanum og deyðasjúka bróðurinum í vón um heilsubót. Tann triði er Hans Pischke, sum kanska er brotsmaður, og so er tað avhoyringarleiðarin, John Bird. Øll droyma tey um eitt betri lív, men svíkjarar kunnu vera í leguni, so tú veitst aldri, hvør er vinur, og hvør er fíggindi. Tey bíða øll, summi í ár, uttan møguleika fyri einum virðiligum lívi.

Legur sum henda vóru í Vesturtýsklandi heilt fram til 1978, og rithøvundurin Julia Franck, ið sum barn var í einari av hesum legum, dugir sera væl at lýsa vónloysið hjá flóttafólki.

Julia Franck: Lejrbål (2004). 285 síður.
Bókasavnið eigur eisini bókina á týskum: Lagerfeuer.

Eilis Lacey er ein ung genta, sum býr á bygd í Írlandi saman við mammu sínu og eldri systur síni, Rose. Hetta er í 1950’unum, tá arbeiðsloysið er stórt, so Eilis arbeiðir bert nakrar fáar tímar um vikuna í einum handli. Ein írskur prestur, sum býr í USA, vitjar aftur, og tað eyðnast Rose at fáa hann at hjálpa sær at fáa Eilis til Brooklyn, har møguleikarnir eru nógvir.

Eilis er ikki sjálv so nógv fyri at fara, men hon veit, at Rose, sum hevur gott arbeiði, ger hetta fyri at geva henni møguleikan at fáa eitt betri lív. Umskiftið er stórt, og heimlongsulin ger eisini vart við seg, men sum frá líður, hevur Eilis eydnuna við sær, bæði viðvíkjandi arbeiði og kærleika. Knappliga broytist alt, tá Rose óvæntað doyr av einum hjartatilburði. Mamman er nú einsamøll, og Eilis ger av fara aftur til Írlands í nakrar vikur, púra vís í, at hon skjótt verður aftur í Brooklyn. Hetta skal tó vísa seg at verða lættari sagt enn gjørt, og Eilis verður noydd at taka tungar avgerðir.

Skaldsøgan er skrivað í einum heldur knøppum, men vøkrum, sorgblíðum stíli og lýsir, hvussu torført tað kann vera at velja rætt her í lívinum, og at tað ofta hevur við sær, at tú særir onnur.

Colm Tóbín er írskur høvundur, sum hevur skrivað fleiri virðisløntar bøkur. Eisini Brooklyn hevur fingið og verið innstillað til fleiri virðislønir.

Colm Tóbín: Brooklyn (2009). 251 síður. Enskur tekstur.

Karitas uden titel er ein dramatisk lagnusøga um eina íslendska kvinnu í byrjanini av 1900-talinum.
Karitas er yngst av fimm systkjum, tveir beiggjar og tríggjar systrar. Mamman er einsamøll við børnunum, eftir at pápin gekk burtur á havinum.

Hægsta ynski hjá mammuni er, at øll børnini skulu fáa eina útbúgving, og hon ger av at flyta til Akureyrar, har møguleikarnir fyri skúlagongd eru betri. Hetta krevur nógv stríð og hart arbeiði, men tey eru treisk, og tað eydnast teimum øllum at fáa eina útbúgving.
Karitas hevur sera góð listarlig evnir, hon sleppur inn á Det Kgl. Danske Kunstakademi í Keypmannahavn og fær útbúgving sum myndlistakvinna. Hon flytir heim aftur til Íslands og hittir Sigmar, sum hon fær fleiri børn við. Hann er fiskimaður og burtur tað mesta av árinum. Karitas kennir seg sera einsamalla og gloymda, og stundir eru ikki til mála, tað var fyrr drívmegin í lívi hennara.

Karitas uden titel er fyrra bók av tveimum um Karitas og lív hennara.

Karitas uden titel (2007). 456 síður.
Karitas - kaos på lærred (2008). 548 síður.

Clara, sum er djóralækni í einari enskari bygd, verður ein morgun tíðliga vakt av telefonini. Ein nábúgvi er heilt frá sær sjálvum og biður hana koma, tí ein slanga liggur í vøgguni hjá pinkubarninum. Men hetta er bara tann fyrsta slangan. Skjótt verður innrás í fleiri húsum í bygdini, tað yður bæði av snákum, høggormum og øðrum slangum, sum vanliga ikki liva í Onglandi, og skjótt verður eisini fyrsta líkið funnið, slangueitur er deyðsorsøkin.

Clara er vanliga rættiliga afturhaldandi, men nú noyðist hon at samarbeiða við bæði varapolitimeistaran og ein kendan reptil-serfrøðing, og skjótt eru tey vavd inn í eitt mál við loynidómum, sum ganga langt aftur í tíðina.

S. J. Bolton: Slangehuset (2009). 400 síður.

Væl umtókti føroyski detektivurin, Hannis Martinsson, er aftur á ferð í nýggju krimibókini Norðlýsi.
Føroya nývaldi, kvinnuligi løgmaður verður skotin, tá ið hon skal tendra jólatræið á Vaglinum, og stutt eftir verða tvey fólk brend inni umborð á einum báti á Vestaruvág.

Hannis arbeiðir aftur á Blaðnum niðri í Vágsbotni og fer undir at kanna, um tað er ein samanhangur, og um illvilji ímóti samkyndum hevur nakran leiklut. Um sama mundið skal veðurlagsfundur vera í Norðurlandahúsinum, undanfundur til ta stóru stevnuna í Keypmannahavn, og her eru væntandi nógv stór altjóða nøvn. Hetta eru gyltir dagar fyri tíðindafólk sum Hannis Martinsson.
Bókin er 6. partur av raðnum um Hannis Martinsson.

Jógvan Isaksen: Norðlýsi (2009) 290 síður

Ingrid er ein 48 ára gomul karrierukvinna, fráskild og einlig mamma. Hon hevur samband við ein giftan mann, sum er 20 ár eldri enn hon, men tað gongur ikki so væl teirra millum.

Ein dagin, meðan hon er stødd uttanlands, eru boð eftir henni, tí sonurin er tikin fyri harðskap. Næstu dagarnir fara við nógvari sjálvrannsakan. Hvør er orsøkin til, at sambandið við sonin er so vánaligt, hví er hann komin í hóslag við smákriminellar dreingir, og hví skal so lítið til, at tilvera hennara, sum sýntist at vera so góð, nú er um at rapa? Og hvar kann hon finna svarið, er tað í sínum egna uppvøkstri ella kanska í uppvøkstrinum hjá mammuni? Og hvussu kemur hon víðari?
 
Jens Christian Grøndahl: Fire dage i marts (2009). 332 síður

Árið er 1957, tá ungi Lewis Aldrigde, aftaná at hava sitið eitt ár í fongsli, kemur aftur til heimbygdina. Hann skal nú royna at koma til sættis aftur við bygdarfólkið og við seg sjálvan. Men álitið, bygdarfólkið hevur á honum, er ikki tað stóra, og sjálvur ger hann tað ikki lættari við sínum ofta løgna atburði.

Trupulleikin er, at eingin fatar, at orsøkin til atburð hansara er tann sorg og saknur, hann framvegis kennir, eftir at hann sum 10 ára gamal upplivdi, at mamman druknaði.

Hetta er ein vælskrivað og hugtakandi søga, um hvørja ávirkan tað hevur, tá tey vaksnu ikki skilja sorgina og saknin hjá einum barni, men royna at tiga alt burtur. Men bókin er eisini ein lívsjáttandi kærleikssøga.

Sadie Jones: Den udstødte (2009). 396 síður.

Frank McCourt gjørdist heimskendur, tá hann í 1996 gav út bókina Angela's ashes (Angelas aske), og í 1999 kom framhaldið 'Tis (Lykkens land). Hetta eru hugtakandi skaldsøgur um fátæksligan og truplan barndóm og ungdóm í Írlandi og USA. Í 2005 kom so seinasta bókin í raðnum, Teacher man (Hr. Lærer), men hendan bókin er kanska ikki so kend sum hinar báðar. Hóast bøkurnar eru skaldsøgur, so byggja tær á lívið hjá høvundanum.

Í Teacher Man sigur McCourt frá sínum lívsstarvi sum lærari á ymsum studentaskúlum í New York. Byrjanin er trupul, men hann gevst ikki, hóast avbjóðingarnar eru nógvar, bæði frá næmingunum og umstøðunum annars. Á sín sermerkta hjartanemandi og humoristiska hátt sigur høvundurin frá sínum sigrum og ósigrum. Eisini fáa vit at vita, hvussu tað bar til, at hann fór at skriva skaldsøgurnar, sum heilt óvæntað fingu so góða móttøku.

McCourt, Frank: Teacher man (2005). 258 síður.

Bókasavnið hevur bókaraðið bæði á enskum og donskum
og sum ljóðbøkur á donskum.

Til tey, sum leita eftir einari nýggjari, góðari krimi.
Judith er garvaður kriminalkommiserur, men hon er langt niðri, tí makkarin hjá henni varð dripin, tá hann tók eina vakt fyri hana. Søgan byrjar 2 ár eftir drápið, og Judith er um at missa bæði sjeik og starv vegna tunglyndi.

Judith og nýggi, ungi makkarin, Manni, fáa ein sak í stóra skógarøkinum rundan um Köln, har ein maður verður funnin deyður í einum veiðitorni. Tætt við er ein buddistiskur skeiðsdepil, har nógv undarlig fólk halda til, og ein ungur og bangin kvinniligur skógarfúti hevur eisini sín part í spælinum.

Gisa Klönne: Skoven er tavs (2008) 376 síður.

Ein ungur, dugnaligur løgreglumaður kannar í 1950’unum eitt sjálvmorð og kemur í hesum sambandi fram á loynidómar um høvuðspersónin, eitt matematiskt geni, sum undir 2. heimsbardaga var heilin aftan fyri at avkoda týsku Enigma-skipanina.

Talan er um Alan Turing (1912 -1954), sum eisini verður roknaður sum tann, ið kom við teoretiska grundarlagnum fyri teldutøkni, sum vit kenna hana í dag. Trupulleiki hansara var tó, at hann var samkyndur, og í Onglandi var tað um hetta mundið framvegis roknað sum kriminelt. Hann varð dømdur og fekk harða revsing, og hetta var helst orsøkin til, at hann tók lívið av sær.

Bókin er at síggja til ein krimi, men heldur er hetta ein spennandi og hugtakandi lýsing av einum áhugaverdum persóni.

David Lagercrantz : Syndefaldet i Wilmslow  (2009) 398 síður.

Úti í oyðuni í Himalaya á markinum til Nepal býr ein fólkaskýggjandi indiskur dómari saman við abbadóttrini, Sai, sum misti foreldrini í eini ferðsluvanlukku. Í húsinum býr eisini kokkurin, sum gongur og bíðar eftir at frætta nýtt frá soninum, sum býr ólógliga í New York. Tey liva eitt friðarligt lív.

Dómarin, ið er ávirkaður av hjálandamentan, minnist aftur á einslig og eyðmýkjandi lestrarár í London, eitt ólukkuligt hjúnalag og kensluna av at vera fremmandur í sínum arbeiði sum dómari. Ófriður er í økinum, nepalesarar gera uppreistur, og tá Sai verður góð við læraran hjá sær, sum heldur við uppreistrarmonnunum, órógvar tað teirra einfalda lív á fjallinum. Fremmandagerð og fordómar hjá bæði bretum og indarum verða lýst.
Kiran Desai fekk í 2006 Man Bookerprize fyri bókina

Kiran Desai: Det tabte land (2007). 429 síður

Í skaldsøguni Revolution eftir Jacob Ejersbo eru 9 søgur við hvør sínum høvuðspersóni, ið allir hava tilknýti til Moshi í Tanzania.
Felags fyri fleiri av persónunum er eisini, at teir kenna seg ikki heima, har teir eru. Fleiri teirra eru uppvaksin við fleiri mentanum og líða undir hesum, uttan mun til um orsøkin er teirra átrúnaðarligi ella tjóðskaparligi uppruni.

Fyrsta søgan byrjar í Norðurgrønlandi og fer umvegis Keypmannahavn til Afrika Síðani eru fleiri søgur úr Afrika og ímóti endanum ein úr Finnlandi og ein úr USA.

Søgurnar eru ótrúliga væl skrivaðar, tú fært kensluna av, at rithøvundin má hava kent høvuðspersónarnar fyri at kunna greiða frá teirra lagnum.
Har er søgan um eina unga gentu, ið fer inn til býin at arbeiða í trúgv upp á eina betri framtíð, men sum endar við at noyðast at selja seg sjálva fyri at yvirliva. Har er søgan úr námunum, ein sera ómenniskjalig tilvera, sum so kanska ger, at atburðurin hjá hesum menniskjum er rættiliga ómenniskjaligur, og fleiri aðrar, ið tú sum lesari verður rørdur av.

Revolution er annar partur av triologi hjá Jacobs Ejersbo, men kann væl lesast sum sjálvstøðug bók.

Jacob Ejersbo: Revolution (2009) 302 síður

Bernie Gunther, ið fyri kríggið var kriminalinspektørur í Berlin og nú er ein heldur ivasamur privatdetektivur, endar í 1950’unum í Argentina, hagar nasistar í túsundatali eru flýggjaðir.
Her skal hann hjálpa politinum at uppklára eitt morð, sum minnir um okkurt, hann kennir frá sínum arbeiði í Týsklandi.

En stille ild er 5. bind í røðini Berlin noir, sum skotski Philip Kerr hevur skrivað um týska privatdetektivin. Tað er ein fragd at fylgja freka og hittinorðaða Gunther í hesi effektivu spenningssøguni, sum eins og hinar bøkurnar í røðini er ein góð lýsing av avskeplaðu menniskjafatanini hjá nasistunum.

Philip Kerr: En stille ild (2009). 405 síður.

Bókin fer fram mitt í 1800-talinum í Nýsælandi, har gullfepurin herjar.
Harriet og Joseph eru nýgift og eru saman við mammu hansara komin úr Onglandi at royna eydnuna. Dreymurin um ríkidømi er tó ikki so lættur at náa. Tey hørðu livikorini í tí kørgu náttúruni og tyngjandi loynidómar úr fortíðini fáa hjúnabandið at ridla, og lívið hjá teimum trimum lagar seg heilt øðrvísi enn væntað.

Umframt áhugaverdu persónslýsingarnar av Harriet og Joseph, so gevur skaldsøgan eisini eina breiða mynd av Nýsælandi um hetta mundið. Landið er merkt av mongu innflytarunum og gullgravarunum, men vit hoyra eisini um upprunafólkið, maoriarnar, og um teirra siðir og skikkir.

Tremain, Rose: Guld (2004). 423 síður
Bókasavnið hevur eisini bókina á enskum: The colour

Hevur tú lisið allar Twilight-bøkurnar og ikki fingið nokk av vampyrum og varúlvum enn, so eru bøkurnar um Clary í raðnum ”Dødens instrumenter” verdar at royna.

Clary er 15 ár og býr í New York. Á einum diskoteki er hon vitni til eitt morð, men hon uppdagar, at tað bara er hon, sum sær tað. Skjótt varnast hon, at hon sær ymiskt, sum er ósjónligt hjá øðrum, m.a. varúlvar, vampyrar og demonir. Til alla lukku hevur hon sín trúfasta vin, Simon, sum stuðlar og hjálpir henni. Hann er eisini so friðarligur og vandaleysur í mun til Jace, sum kann vera í so ræðandi.

Cassandra Clare:
Dæmonernes by. (2008) 448 síður.
Den tavse by. (2009) 403 síður.